Ethiopië, het land van de koffie

De meeste mensen weten niet, dat in Ethiopië de koffie voor het eerst is ontdekt als stimulerende drank en als een geschenk aan de rest van de wereld is gegeven. Hier volgt het verhaal over de ontdekking van de opwekkende eigenschappen van koffie.

Het verhaal van de koffie

Vele eeuwen geleden leefde een herdersjongen in de provincie Kaffa in West-Ethiopië. Iedere dag ging hij erop uit met de kudde geiten van zijn vader naar de groene weiden op de hoogvlakten. Op een dag zag hij een paar geiten uigelaten en vol energie ronddansen en de meest gekke bokkesprongen maken. Dit gebeurde enkele dagen achter elkaar en Kaldi werd nieuwsgierig waar de beesten zoveel energie vandaan haalden. Hij besloot nauwkeurig op te letten en de geiten overal te volgen.
Hij ontdekte dat ze geregeld struiken opzochten waar rode besjes aan hingen die ze gretig opknabbelden waarna een nieuwe uitbarsting van energie volgde.

Koffieplant

Hij besloot die onbekende rode bessen ook eens te proberen. Na een kwartiertje knabbelen was het alsof nieuwe energie zijn lichaam doorstroomde. Hij voelde zich alert en fit en kreeg zowaar zin om net zo te gaan dansen als de geiten. Hij stopte z’n zakken vol met bessen en wandelde met z’n kudde naar een naburig klooster waar hij zijn bevindingen aan de priesters vertelde. Dezen besloten het ook eens te proberen en ontdekten al gauw dat ze na het eten ervan urenlang konden bidden zonder slaperig te worden. Van toen af aan verspreidde de faam van de opwekkende kracht van die rode bessen zich door Kaffa en verder door Ethiopië. Men begon ook andere toepassingen te ontdekken zoals het drogen, verwijderen van de buitenste schil en vervolgens het branden en fijnstampen van het binnenste groene boontje waarvan de bekende donkerbruine drank getrokken wordt. Deze wordt in Ethiopië met suiker gedronken maar ook met zout en boter. En tot de dag van vandaag zijn er ook stammen in Ethiopië die een aftreksel koken van de buitenste schil of een soort thee zetten van de bladeren van de koffiestruik. Arabische handelaars brachten de koffiebonen in de 17e eeuw voor het eerst naar het Arabische schiereiland en van daar verspreidde de koffie zich over de rest van de wereld. De naam “koffie” is dus waarschijnlijk afkomstig van “Kaffa” terwijl in Ethiopië koffie nog steeds “Buna” (= bruin) heet.

Koffieceremonie

Dit is een belangrijk sociaal gebeuren onder vrijwel alle bevolkingsgroepen in Ethiopie. Het brengt mensen bij elkaar en rond de ceremonie worden vele gezellige uurtjes doorgebracht. Een complete koffie ceremonie duurt minstens 2 uur.

Op een tapijt van vers gras en bloemen worden alle attributen neergezet en op een houtskool vuurtje worden de groene boontjes in een metalen pannetje gebrand door de vrouw of dochter des huizes die speciaal op feestdagen uitgedost is in traditionele kledij. Als de boontjes diep donkerbruin en glanzend zijn gebrand, gaat zij rond met het pannetje en iedere gast snuift de geur op van de vers gebrande koffie. Ondertussen is ook een schaaltje met wierook aangestoken en wordt met een stamper de koffie grof gestampt en in de Djebena -een bolle koffiepot van klei- gedaan die gevuld is met kokend heet water. De koffie wordt op het houtskoolstoofje enkele keren opgekookt waarna het koffiedik even de tijd krijgt om te bezinken en vervolgens wordt de koffie in kleine kommetjes geschonken. Zo worden 3 rondjes gegeven waarvan de eerste heel sterk is en allereerst aan de belangrijkste gasten geserveerd wordt. Telkens wordt de Djebena gevuld met water en weer opgekookt waardoor het laatste rondje tamelijk waterig is en ook door de kinderen gedronken mag worden. Bij de koffie wordt Dabbo (brood), Kollo (geroosterd graan) of popcorn geserveerd.

Drinking Coffee

KOFFIE

KAFFA COFFEE is our time tasted language
Calling our great family of one great world
To the stimulating warmth
Of our Ethiopian peace offering

KAFFA COFFEE is the chosen seed of our first gods.
It is like "the child is the father of the man."
It is like the plant is the flesh of the African sun.
That “the fear of God is beginning of wisdom”
Was first manifested by our ancient ancestors
Who sacrificed for Him their "best fruit of earth",
This, our most treasured golden brown gift
From our most gifted Ethiopian earth.
"let us have coffee" is our first call.
It is our way of inviting the world
Towards the call for lasting friendships.
It is our prelude towards the stem of love.
It is our way of gentle gesture
To make our world more livable.

Making coffeeTo share our cup of coffee
Is in order only to build
The bridge of our togetherness
For our world brotherhood
To share our cup of coffee
Is in order only to share
Our chosen offer of God’s gift
With our family of one humankind.

By Tsegaye Gebre-Medhin
Ethiopië’s dichter